Tell Arbid - badania w północnej Mezopotamii



Badania wykopaliskowe na Tell Arbid prowadzone są nieprzerwanie od 1996 roku przez Centrum Archeologii  Śródziemnomorskiej pod kierunkiem prof. dr. hab. Piotra Bielińskiego.  
   Stanowisko jest „tellem”, co jest arabskim terminem określającym wzgórze ruin; składają się na nie duży tell główny – z tzw. cytadelą oraz dolnym miastem i cztery mniejsze telle satelitarne. Badane są głównie pozostałości datowane na okres od III do I tysiąclecia p.n.e. Jak dotąd nie jest znana starożytna nazwa stanowiska – współczesna nazwa  - „Arbid”, to arabskie określenie czarnego węża.
   Największy zasięg stanowisko miało w pierwszej połowie III tysiąclecia p.n.e. (okres tak zwanej kultury Niniwa 5 i okres wczesnodynastyczny III). Tell Arbid było wówczas dużym miastem z gęstą siatką zabudowy mieszkalnej a także  budowlami reprezentacyjnymi, związanymi z działalnością o charakterze oficjalnym. W tym okresie był to prawdopodobnie jeden ze znaczących ośrodków miejskich północnej Mezopotamii.
 Osadnictwo było kontynuowane także w drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e. (w okresie akadyjskim). Pod koniec tego tysiąclecia na tellu zaszły jednak poważne zmiany, z tego okresu są znane jak dotąd  tylko nieliczne pozostałości architektoniczne. Znaleziono natomiast kilka bogatych pochówków dziecięcych wyposażonych w liczne metalowe ozdoby (wyposażenie jednego z grobów na zdjęciu).
   W II tysiącleciu p.n.e. – w okresie gdy na południu Mezopotamii panowała dynastia Hammurabiego a Asyrią władał Szamsziadad I, zasięg osadnictwa na Tell Arbid zdecydowanie skurczył się, zmienił się też jego charakter. Nie było już gęstej zabudowy miejskiej, ale luźne skupiska domów i instalacji gospodarczych (tzw. okres ceramiki chaburskiej). Zabudowie towarzyszyły groby i grobowce mieszkańców osiedla. Z kolejnego okresu, gdy Tell Arbid stało się częścią państwa mitannijskiego (druga połowa II tysiąclecia p.n.e.), pochodzi znalezisko dwóch wspaniałych grobowców. W każdym z nich pochowano dorosłą kobietę, a wraz z nimi złożono do grobów piękną i cenną biżuterię (przykład na zdjęciu), bogate zestawy naczyń, skaraboidy a także liczne dary w postaci ofiary z różnych gatunków zwierząt. 
   Pozostałości z I tysiąclecia p.n.e. (przede wszystkim z okresu nowobabilońskiego) to głównie domy mieszkalne – zachowały się one tylko w nielicznych miejscach stanowiska.
 Tell Arbid zasiedlone było przez pewien czas także w okresie hellenistycznym (do ok. II w.n.e.). Pozostałości hellenistyczne odkryte zostały jedynie w dwóch sektorach wykopaliskowych. W tym okresie Arbid był prawdopodobnie tylko osadą zamieszkaną przez niewielką populację,solidnie zbudowane domostwa, kilka bogato wyposażonych grobów i inne drobne znaleziska wskazują jednakże, że mieszkańcy tej osady należeć musieli do zamożnych posiadaczy ziemskich. 
 



-----
Drukuj Wydrukuj tę stronę

VIDEO REPORTAŻE